Spadki

Dziedziczenie transgraniczne - spadek z elementem zagranicznym

Spadek z elementem zagranicznym - majątek w kilku krajach, spadkodawca mieszkający za granicą albo spadkobierca mieszkający poza Polską - rządzi się szczególnymi zasadami. Rozstrzygają one przede wszystkim, prawo którego państwa decyduje o tym, kto i w jakim udziale dziedziczy. Poniżej najważniejsze kwestie.

Które prawo decyduje o spadku

W większości państw Unii sprawy spadkowe z elementem transgranicznym reguluje unijne rozporządzenie spadkowe (rozporządzenie nr 650/2012). Co do zasady do całości spadku stosuje się prawo państwa, w którym spadkodawca miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci. Co istotne, w testamencie można wybrać prawo swojego obywatelstwa - to ważne narzędzie planowania dla osób żyjących między dwoma krajami.

Oznacza to, że jeśli bliski mieszkał za granicą, ale pozostawił majątek w Polsce, prawem właściwym dla dziedziczenia może być prawo obce - natomiast polska procedura wciąż będzie potrzebna, by uregulować sprawy majątku położonego w Polsce, na przykład wpis nowego właściciela nieruchomości.

Europejskie poświadczenie spadkowe

Aby wykazać prawa spadkowe w innym państwie UE, rozporządzenie wprowadziło europejskie poświadczenie spadkowe. Pozwala ono spadkobiercom potwierdzać swój status i uprawnienia ponad granicami, bez powtarzania całej procedury w każdym kraju. W zależności od tego, gdzie prowadzona jest sprawa, poświadczenie może znacznie ułatwić kontakt z polskimi bankami, rejestrami i urzędami.

Majątek położony w Polsce

Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość w Polsce - mieszkanie, dom lub działka - zmianę właściciela trzeba ujawnić w księdze wieczystej. Nawet gdy dziedziczenie podlega prawu obcemu lub sprawa toczy się za granicą, polską część dotyczącą nieruchomości reguluje się na miejscu: potwierdza krąg spadkobierców, rozlicza podatek i aktualizuje wpis.

Polska procedura stwierdzenia praw do spadku

W Polsce prawa do spadku potwierdza się na dwa sposoby: sądowym stwierdzeniem nabycia spadku albo notarialnym aktem poświadczenia dziedziczenia, gdy spadkobiercy są zgodni i mogą stawić się u notariusza. Wybór drogi zależy od tego, czy jest zgoda między spadkobiercami i czy wszyscy mogą wziąć udział.

Długi, przyjęcie i odrzucenie spadku

Spadek to nie tylko aktywa, ale i długi. Prawo daje spadkobiercy ograniczony czas na decyzję, czy spadek przyjąć (wprost albo z ograniczeniem odpowiedzialności za długi), czy go odrzucić. Przekroczenie terminu wywołuje skutki prawne, dlatego jest to jedna z pierwszych rzeczy do sprawdzenia - zwłaszcza gdy istnieje podejrzenie, że spadek może być obciążony długami.

Zachowek

Polskie prawo chroni najbliższych przez instytucję zachowku. Nawet jeśli zostali pominięci w testamencie, niektórzy bliscy - na przykład dzieci czy małżonek - mogą mieć roszczenie pieniężne wobec spadkobierców. W sprawach transgranicznych bywa to zaskoczeniem i działa w obie strony: może być roszczeniem, które przysługuje Tobie, albo takim, które skierowano przeciwko Tobie.

Planowanie spadkowe

Jeśli mieszkasz w kilku krajach lub masz majątek za granicą, wcześniejsze zaplanowanie spraw spadkowych oszczędza bliskim wielu trudności. Przemyślany testament, świadomy wybór prawa właściwego i koordynacja między krajami pozwalają uniknąć konfliktów, nieoczekiwanych obciążeń i przewlekłych procedur.

Masz podobną sprawę?

Pierwsza analiza sprawy jest bezpłatna. Opisz krótko sytuację, a podpowiem, jakie masz możliwości i co warto zrobić w pierwszej kolejności.

Umów konsultację lub zadzwoń: 693 70 70 78

Najczęstsze pytania

Odziedziczyłem mieszkanie w Polsce, ale mieszkam za granicą - co dalej?

Zmianę właściciela trzeba ujawnić w polskiej księdze wieczystej, co wymaga potwierdzenia praw do spadku w polskiej procedurze (sąd lub notariusz), rozliczenia podatku i aktualizacji wpisu. Sprawę może poprowadzić pełnomocnik, bez konieczności osobistego zajmowania się nią w Polsce.

Prawo którego kraju decyduje o dziedziczeniu?

Na podstawie unijnego rozporządzenia spadkowego co do zasady decyduje prawo państwa, w którym spadkodawca miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci. W testamencie można jednak wybrać prawo swojego obywatelstwa. Prawo właściwe nie jest więc automatycznie polskie tylko dlatego, że majątek jest w Polsce.

Czym jest europejskie poświadczenie spadkowe?

To dokument o zasięgu unijnym, który pozwala spadkobiercom wykazać status i uprawnienia w innym państwie członkowskim bez powtarzania tam całej procedury. Może znacznie ułatwić kontakt z polskimi bankami, rejestrami i urzędami w sprawach transgranicznych.

Czy mogę odrzucić spadek obciążony długami?

Tak. Prawo pozwala spadek przyjąć (wprost albo z ograniczeniem odpowiedzialności za długi) lub odrzucić, ale tylko w ograniczonym czasie. Ponieważ przekroczenie terminu wywołuje skutki prawne, przy podejrzeniu długów trzeba działać szybko.

Co to jest zachowek?

Zachowek to ochrona najbliższych. Nawet pominięci w testamencie bliscy, tacy jak dzieci czy małżonek, mogą mieć roszczenie pieniężne wobec spadkobierców. Może to być roszczenie przysługujące Tobie albo skierowane przeciwko Tobie.

Radca prawny Robert Staszewski, Wrocław

Prowadzę sprawy rozwodowe i rodzinne, o odszkodowania i zadośćuczynienia, windykacyjne oraz obsługę prawną firm. Jeśli potrzebujesz pomocy, napisz na kancelaria@robertstaszewski.pl lub zadzwoń 693 70 70 78.

Ten artykuł ma charakter ogólny i informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej. Każda sprawa jest inna, dlatego w swojej sprawie skonsultuj się z radcą prawnym.