Rozwód z cudzoziemcem i rozwód międzynarodowy

Rozwód, w którym pojawia się element zagraniczny - małżonek cudzoziemiec, ślub wzięty za granicą albo życie w kilku krajach - rządzi się dodatkowymi zasadami. Nie zmienia to istoty sprawy, ale rozstrzyga o tym, gdzie i według jakiego prawa toczy się postępowanie. Poniżej najważniejsze kwestie.

Który sąd może orzec rozwód

W obrębie Unii Europejskiej o właściwości sądu w sprawach rozwodowych decydują przepisy unijne. Sąd polski będzie co do zasady właściwy między innymi wtedy, gdy oboje małżonkowie mają w Polsce miejsce zwykłego pobytu, gdy mieszka tu strona pozwana, albo gdy osoba wnosząca pozew mieszka w Polsce odpowiednio długo przed jego złożeniem. Znaczenie może mieć też obywatelstwo.

W praktyce, jeśli mieszkasz w Polsce, polski sąd często będzie właściwy, nawet jeśli ślub odbył się za granicą lub małżonek ma inne obywatelstwo. Gdy sprawę mogłoby rozpoznać kilka państw, wybór miejsca złożenia pozwu bywa istotny - wpływa na czas, procedurę, a czasem na kwestie majątkowe.

Jakie prawo stosuje sąd

Właściwość sądu i prawo właściwe to dwie różne sprawy. O tym, prawo którego państwa stosuje się do samego rozwodu, w wielu państwach UE decydują wspólne przepisy, które pozwalają małżonkom - w pewnych granicach - wybrać prawo właściwe, a w braku wyboru wskazują zwykle prawo miejsca zwykłego pobytu. Oznacza to, że polski sąd może niekiedy stosować do rozwodu prawo obce, prowadząc sprawę według polskiej procedury.

Przesłanki rozwodu w Polsce

Jeżeli sprawę prowadzi polski sąd według prawa polskiego, rozwód orzeka się, gdy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. Nie ma rozwodu „od ręki" bez powodu; sąd bada, czy więzi między małżonkami rzeczywiście ustały i czy nie ma widoków na ich odbudowę. Możliwe jest orzeczenie rozwodu z winą lub bez orzekania o winie.

Uznanie zagranicznego małżeństwa i rozwodu

W sprawach międzynarodowych często pojawia się pytanie o skutki orzeczeń i dokumentów z innego kraju. Zagraniczny akt małżeństwa zwykle wymaga tłumaczenia przysięgłego, a czasem dodatkowych formalności. Z kolei rozwód orzeczony za granicą może wywoływać skutki w Polsce, przy czym zasady jego uznania różnią się w zależności od tego, czy pochodzi z państwa UE, czy spoza Unii.

Dzieci i majątek

Wyrok rozwodowy rozstrzyga także o władzy rodzicielskiej, miejscu pobytu dzieci, kontaktach i alimentach, kierując się dobrem dziecka. W sprawach międzynarodowych dochodzą dodatkowe pytania - na przykład plan wyjazdu jednego z rodziców z dzieckiem za granicę - które wymagają ostrożnego podejścia. Podział majątku bywa trudniejszy, gdy składniki majątku znajdują się w kilku krajach, dlatego warto zaplanować go wcześniej.

Praktyczne wskazówki

W sprawach z elementem zagranicznym kluczowe są dokumenty (akty, tłumaczenia przysięgłe, czasem apostille) i jasna komunikacja. Nie zawsze trzeba uczestniczyć w każdej rozprawie osobiście - w znacznej części sprawę może prowadzić pełnomocnik. Wcześniejsze ustalenie właściwości i prawa właściwego pozwala uniknąć niespodzianek w toku postępowania.

Radca prawny Robert Staszewski, Wrocław

Prowadzę sprawy rozwodowe i rodzinne, o odszkodowania i zadośćuczynienia, windykacyjne oraz obsługę prawną firm. Jeśli potrzebujesz pomocy, napisz na kancelaria@robertstaszewski.pl lub zadzwoń 693 70 70 78.

Ten artykuł ma charakter ogólny i informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej. Każda sprawa jest inna, dlatego w swojej sprawie skonsultuj się z radcą prawnym.