Prawo IT i e-commerce

Prawa autorskie do oprogramowania - czyj jest kod

Pytanie „czyj jest kod" pojawia się za późno zwykle wtedy, gdy współpraca się kończy albo pojawia się spór. Program komputerowy jest chroniony prawem autorskim, a to, kto może z niego korzystać i nim rozporządzać, zależy od tego, kto go stworzył i co ustalono w umowie. Poniżej najważniejsze zasady.

Program komputerowy jako utwór

Oprogramowanie podlega ochronie prawa autorskiego na szczególnych zasadach przewidzianych dla programów komputerowych. Autorskie prawa majątkowe pozwalają korzystać z programu i nim rozporządzać, a prawa osobiste (np. autorstwo) pozostają przy twórcy. W praktyce dla biznesu najważniejsze są prawa majątkowe - to one decydują, kto może program sprzedawać, zmieniać i rozwijać.

Kod stworzony przez pracownika

Inaczej wygląda sytuacja programu napisanego przez pracownika w ramach obowiązków wynikających ze stosunku pracy. W odniesieniu do programów komputerowych obowiązuje szczególna zasada: co do zasady autorskie prawa majątkowe do takiego programu przysługują pracodawcy, o ile umowa nie stanowi inaczej. To ważna różnica względem innych utworów pracowniczych i warto ją znać, planując zespół.

Kod od współpracownika B2B lub zleceniobiorcy

Zupełnie inaczej jest przy współpracy z osobą na kontrakcie B2B albo na umowie cywilnoprawnej. Tu samo zapłacenie za pracę nie oznacza nabycia praw do kodu. Aby firma mogła swobodnie korzystać z oprogramowania i nim rozporządzać, umowa powinna wyraźnie przenosić autorskie prawa majątkowe (albo udzielać odpowiednio szerokiej licencji). Brak takiego zapisu to jeden z najczęstszych i najkosztowniejszych błędów w firmach technologicznych.

Przeniesienie praw a licencja

Są dwie podstawowe drogi. Przeniesienie autorskich praw majątkowych sprawia, że to nabywca staje się uprawniony do programu na wskazanych polach eksploatacji. Licencja to tylko zgoda na korzystanie - w określonym zakresie, czasie i ewentualnie na wyłączność lub bez. Przy przeniesieniu praw i licencji wyłącznej zwykle wymagana jest forma pisemna, a pola eksploatacji trzeba wymienić konkretnie, bo przenosi się prawa tylko w takim zakresie, jaki wprost wskazano.

Open source i elementy zewnętrzne

Większość nowoczesnego oprogramowania korzysta z bibliotek open source, które mają własne licencje - od bardzo swobodnych po takie, które nakładają istotne obowiązki na dalsze korzystanie i dystrybucję. Dlatego nawet przy pełnym przeniesieniu praw do „nowego" kodu trzeba wiedzieć, jakie komponenty zewnętrzne są w nim użyte i na jakich warunkach. To samo dotyczy fragmentów stworzonych wcześniej przez wykonawcę.

Jak zabezpieczyć się w umowie

W umowie z programistą lub software house warto jednoznacznie określić: czy prawa są przenoszone, czy licencjonowane, na jakich polach eksploatacji, za jakim wynagrodzeniem, od kiedy, oraz jak traktowane są elementy wcześniej istniejące i open source. Dobrze opisane prawa do kodu to podstawa bezpieczeństwa firmy technologicznej - zwłaszcza przy pozyskiwaniu inwestora, który niemal zawsze bada ten obszar.

Potrzebujesz pomocy prawnej w tym obszarze?Prawo IT i e-commerce →

Masz podobną sprawę?

Pierwsza analiza sprawy jest bezpłatna. Opisz krótko sytuację, a podpowiem, jakie masz możliwości i co warto zrobić w pierwszej kolejności.

Umów konsultację lub zadzwoń: 693 70 70 78

Najczęstsze pytania

Czy skoro zapłaciłem za wykonanie programu, to kod jest mój?

Nie zawsze. Przy współpracy B2B lub na umowie cywilnoprawnej sama zapłata nie przenosi praw do kodu. Aby firma mogła swobodnie korzystać z oprogramowania i nim rozporządzać, umowa powinna wyraźnie przenosić autorskie prawa majątkowe albo udzielać dostatecznie szerokiej licencji.

Kto ma prawa do programu napisanego przez pracownika?

Dla programów komputerowych obowiązuje szczególna zasada: autorskie prawa majątkowe do programu stworzonego przez pracownika w ramach obowiązków służbowych przysługują co do zasady pracodawcy, o ile umowa nie stanowi inaczej. To wyjątek od reguł dotyczących innych utworów pracowniczych.

Czym różni się przeniesienie praw od licencji do kodu?

Przeniesienie autorskich praw majątkowych czyni nabywcę uprawnionym do programu na wskazanych polach eksploatacji. Licencja to jedynie zgoda na korzystanie w określonym zakresie i czasie, przy której prawa pozostają przy twórcy. Wybór zależy od potrzeb i powinien być jasno zapisany.

Czy muszę się martwić o open source w moim oprogramowaniu?

Warto. Komponenty open source mają własne licencje, z których część nakłada istotne obowiązki na dalsze korzystanie i dystrybucję. Nawet przy pełnym przeniesieniu praw do nowego kodu trzeba wiedzieć, jakich bibliotek użyto i na jakich warunkach.

Dlaczego prawa do kodu są ważne przy inwestorze?

Inwestorzy niemal zawsze sprawdzają, czy spółka rzeczywiście ma prawa do swojego oprogramowania. Braki w tym zakresie - na przykład nieprzeniesione prawa od współpracowników - potrafią obniżyć wycenę lub zablokować transakcję, dlatego warto uporządkować to wcześniej.

Radca prawny Robert Staszewski, Wrocław

Prowadzę sprawy rozwodowe i rodzinne, o odszkodowania i zadośćuczynienia, windykacyjne oraz obsługę prawną firm. Jeśli potrzebujesz pomocy, napisz na kancelaria@robertstaszewski.pl lub zadzwoń 693 70 70 78.

Ten artykuł ma charakter ogólny i informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej. Każda sprawa jest inna, dlatego w swojej sprawie skonsultuj się z radcą prawnym.